SAS, gelişmekte olan ülkelerdeki insanların muzdarip oldukları hastalıklara çare arayan OneWorld Health’e yardımcı oluyor.

Gelişmekte olan ülkelerde her yıl tıbbi ismi ‘Visceral Leishmaniasis’ olan parazitleri taşıyan kum sinekleri tarafından ısırılan 200 bin insan ölüyor. Bu hastalığın tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar olsa da, tüm ilaçların ciddi yan etkileri bulunuyor. Bazıları son derece zehirliyken, bazıları son derece pahalı, diğer bazıları ise parazitlerin direnç kazanması nedeniyle kısa sürede etkisiz hale geliyor.

İlaç firmalarını bu tür hastalıklara daha etkili bir tedavi yöntemi bulmak için özendirici hiçbir neden bulunmuyor. Günde bir dolardan az para ile geçinmek zorunda olan insanların bulunduğu ülkelerde, değil bu ilaçlardan kâr etmek, ilaçların geliştirilme maliyetlerini karşılamak bile muhtemel değildir.

Fakat, Birleşik Devletler’in ilk kâr amacı gütmeyen ilaç firması için bu hastalığa çare bulmak mükemmel bir hedefti. SAS çözümlerinin yardımıyla, OneWorld Health Enstitüsü, 2005 yılı içinde Hindistan’dan bu konuda geliştirdiği ilacın kullanımı konusunda son aşamaya gelinmesini sağlayacak yasal izinleri alacağını umut ediyor.

OneWorld Health’in Sistem ve Veri Yönetim Sistemleri Direktörü Bao Nguyen, gelişmelerle ilgili olarak, “OneWorld Health’de önünüzdeki engelin ilaç yapmak değil, bunu yoksulun da yoksulu insanlar için yapmak olduğunu sürekli kendinize hatırlatırsınız. İşte SAS, bu konuda bize yardımcı oluyor.” dedi.

Dünyanın En Yoksul İnsanlarına Yardım

2000 yılında kurulan OneWorld Health, gelişmekte olan ülkelere büyük sorun yaratan tropik hastalıklar için ilaçlar geliştiriyor ve bunları test ediyor, parası olmayan ya da ilave araştırma yapma konusunda isteği kalmayan kâr amaçlı şirket ve üniversitelerdeki umut vaat eden bileşiklerin patentlerini araştırıyor. Merkezi San Francisco’da bulunan şirket, gelişmekte olan ülkelerde yaşayan milyonlarca insanın yaşamında bir değişiklik yaratmayı umut ediyor.

OneWorld Health, ‘Visceral Leishmaniasis’ hastalığına karşı eski bir antibiyotik olan ve ABD’de yıllardan beri diğer parazitlerin tedavisinde kullanılan Paromomycin’in telif haklarını elde etti. İlk deneylerde ilaç, ‘Leishmaniasis’ın tedavisinde toksik yan etkiler yaratmadan umut veren sonuçlar yarattı.

OneWorld Health’in kıdemli doktoru olan Epidemiyolojist Catherine Ley, “Çok etkili ve bir kere tedavi olduğunuzda bağışıklık kazanıyorsunuz. Eğer bir insanın bu hastalıktan ölmesini engelleyebilirseniz, pek çok insanı kurtarabilirsiniz demektir” diyor.

OneWorld Health’ün Reddedebileceği Bir Teklif

OneWorld Health, hastalığın endemik olarak görüldüğü Hindistan’ın uzak eyaletlerinden Bihar’da ilaç üzerindeki denemelerini sürdürürken, bulguların analiz edilmesi ve sonuçlarının yasal otoritelere sunulması için bir istatistik aracına gereksinim duyuyordu.

OneWorld Health, ilk klinik deneyleri sırasında bir yazılım firmasından ücretsiz bir klinik sistemi paketi teklifi aldı. Ne var ki bir sorun vardı: Sistemi uyarlayabilmeleri için altyapıya ve uzman insan gücüne 500.000 dolar yatırım yapılması gerekiyordu. Kuruluş ise son derece küçük bir bütçe ile faaliyet gösteriyordu. Herkesin yaptığı gibi deneyler gerçekleştiremezdi. Aksi taktirde ilaç geliştirdiği insanların bu ilaca güçleri yetmezdi.

Sonunda grup, “ücretsiz” yazılım paketinin kullanım maliyetinden çok daha düşüğe, yarım milyon doların çok küçük bir kısmına lisanslı yazılım almak için SAS’a başvurdu. Kullanmak için SAS programlama bilgisi gerektirmeyen bir ön yüz yine SAS kullanılarak geliştirildi. Nguyen’in, 5.000 alanın yanısıra veri giriş ve veri doğrulama rutinlerinin yaratılması da dahil programı çalışır hale getirmesi yalnızca bir ay sürdü. Genel olarak uygulama şirkete, deneye katılan 667 hastanın her birinden elde edilen 70 sayfa veriyi toplama ve bu bilgilere dayalı verilerin kalitesinin kontrolü ve sonuçların analiz edilmesini sağlıyor.

Veriler, vücut ısısından işitme testine kadar hasta ile ilgili bütün ölçümlerin sonuçlarını kapsıyor. İlacın toksik düzeyinin belirlenmesinde işitme üzerindeki etkisinin tespit edilmesi kritik öneme sahip bulunuyor.

Nguyen, “SAS’ın en benzersiz özelliği, onu çalıştırmak için büyük altyapı yatırımlarını gerektirmemesi, ama yine de çok karmaşık bir sistem yaratmaya imkân vermesi. Bir kullanıcı SAS’ı bir masaüstü bilgisayardan çalıştırabiliyor. Daha büyük bir sunucu bilgisayar almak zorunda kalmıyorsunuz. Ayrıca her şeyin günün 24 saati ve haftanın 7 günü kusursuz çalışmasını garantilemek için bir veritabanı uzmanı tutmama da gerek kalmıyor. Dil üzerindeki binlerce prosedür uygulamayı çok kısa bir sürede geliştirmeme imkân verdi.” diyor. Nguyen, diğer yazılımın her bir prosedürün programlanması için en azından bir hafta gerektireceğini tahmin ediyor.

Nguyen, SAS’ı bir Windows ortamında çalıştırıyor ve SAS veri kümelerini bir Dell dosya sunucusu üzerinde tutuyor. “Bir veritabanı sunucusu olmasına gerek duymadık.” diyor Nguyen, “İşte size para tasarrufu sağlayan bir unsur daha...”

Daha Fazla Deneyi Finanse Etme İmkânı

‘Leishmaniasis’ deneyleri son derece ümit verici. Bu hastalıkla ilgili bugüne kadar gerçekleştirilen en büyük klinik deneyin bu üçüncü aşamasında şirket, ilacın insanlar üzerinde kullanılması için Hindistan hükümetinden izin alacağını ümit ediyor. OneWorld Health, 2005 yılında daha fazla klinik deney yapacak.

Şirket şu anda bebek ishali ve Latin Amerika’da görülen ve kalpte hasar oluşturan parazitik bir hastalık olan Chagas üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Ayrıca Malarya aşısı üzerinde de çalışmalar yapıyor. Daha fazla deney yapabilmek için Nguyen, özel olarak klinik deneyler için geliştirilmiş SAS yazılımına geçmeye gereksinim duyabilir. Her iki durumda da, şirketi SAS’a güveniyor.