Avrupa’daki pek çok telekomünikasyon şirketi gibi Moskova Kent Telefon Şebekesi (Moscow City Telephone Network – MGST) de katı yasal düzenlemeler içinde hareket ederken, aynı zamanda giderek artan rekabet ile karşı karşıya bulunuyor. MGST, hem yasal kuruluşları hem de yatırımcılarını tatmin ederken, gerçek anlamda kârlı bir işletme olarak çalışmanın yolunun SAS Faaliyet Tabanlı Maliyet Hesaplaması Çözümü olduğunu gördü.

1882 yılında kurulan MGTS’nin tarihi ilginç öykülerle dolu. 1941-45 yılları arasındaki Büyük Yurtsever Savaş sırasında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği üst yönetimi ile fabrikalar, hava kuvvetleri ve diğer silahlı kuvvetler arasındaki iletişimi sağladı. 1987 yılından itibaren ise elektronik altyapıya geçiş ile birlikte Moskovalılara Avrupa standardında hizmet sunmaya başladı. Temmuz 1994 tarihinde gerçekleştirilen düzenleme ile birlikte MGTS, yeniden yapılandı ve şu anda halka açık bir şirket olarak yatırımcılarına karşı sorumlu.

MGTS’nin cirosu 600 milyon dolar, kârı ise 50 milyon dolar düzeyinde ve yaklaşık 20 bin çalışanı bulunuyor.

Firma, yüzde 76’lık pazar payı ile Moskova bölgesinin bir numaralı operatörü konumunda. Öte yandan, Moskova’daki telefon hatlarının yüzde 65’i hane halkının kullandığı ev bağlantısı olduğu için MGTS’nin finansal konumunu koruyarak rekabet etme ile sosyal rolü arasında denge kurması gerekiyor. MGTS’nin Finans Yöneticisi Vladimir Oksimets, bu durumu, “İş yapma biçimimizin çok muazzam bir sosyal etkisi var” sözleriyle özetliyor.

Rusya İletişim Yasası’na göre, “Tarifeler, ekonomik anlamda makul bir maliyet ve kâr ile operatör tarafından düzenlenir”. Oksimets, bu konuda şu değerlendirmeyi yapıyor: “Bu ifade MGTS’nin düzenleyici kurullara fiyatlandırma politikasının doğruluğunu göstermek için saydam ve güvenilir raporlar sunması anlamına geliyor. Ayrıca hissedarlarımızın çıkarlarını korumak için bu rekabetçi sektörde yine güvenilir ve ayrıntılı kârlılık analizlerini yapmamız gerektiği anlamına da geliyor. Maliyetleri aşağıya çekme yollarını araştırmak zorundayız.” Ve bütün bunların rakiplerin MGTS’nin pazar payını ele geçirmek için yoğun bir çaba sarf ettiği koşullarda yapılması gerekiyor.

Maliyet Yapısını Anlamak
MGTS, hem yetkili kurulları ikna etmek hem de şirketin kârlı bir işletme olarak gelişmesine yardımcı olmak için gerçek maliyet yapısını anlamanın geleceği için temel nitelikte öneme sahip olduğunu fark etti. 2002 yılının ortasında MGTS, aktivite temelli maliyetlendirme prensiplerine dayalı özel bir finansal analiz projesi başlattı. Şirket bu proje ile şunları belirlemek istiyordu:

• Bizim gerçek maliyetlerimiz nedir?
• Servis başına ne kadar kâr elde ediyoruz?
• Standart kârımız nedir?

MGTS, dışarıdan Deloitte and Touche’dan danışmanlık hizmeti aldı ve şirketin yüzde 25 hissesine sahip olan Svyazinvest tarafından telefon şirketleri için geliştirilen jenerik aktivite temelli maliyetlendirme metodolojisini kullandı. Şirket, aralarında muhasebe ve kurumsal kaynak planlaması (ERP) yazılımları da bulunan çeşitli yazılım araçlarını değerlendirdi. Oksimets bu konuda, “Sonuçları garantili bir biçimde saydam olarak sunan, kullanımı kolay ve güvenilir özellikleri olan SAS Faaliyet Tabanlı Maliyet Hesaplaması Çözümü’nü seçtik. Bu özellikleri hem yetkili kurullara hem de hissedarlarımıza güvenle göstermemizi sağlayacakları için tercih ettik.” diyor.

Projenin en önemli noktasını aktivite temelli maliyet metodolojisinin, yasal düzenlemelere nasıl uyarlanacağı oluşturuyordu. Amortisman Rusya’daki telekomünikasyon vergileri yapısının önemli unsurlarından birisini oluşturuyordu, bu nedenle MGTS, her bir servisindeki amortisman unsurunu hesaplamanın doğru yolunu bulmayı amaçladı. Ne var ki, şu anda kullanılan ekipmanlarla gelecekte kullanılmaları gerekecekler arasındaki büyük farklılıklar nedeniyle bu oldukça karmaşık bir konu durumundadır.

MGTS, bu sorunu çözmek için Svjazinvest’in tavsiyesi üzerine “Modern Fonksiyonel Denklem” konseptini uygulayabilirdi; fakat bu durumda yeni dijital ekipmanlar için hesaplanan amortisman ile aynı fonksiyona sahip mevcut analog ekipman için hesaplanan arasında metodolojik bir hata ortaya çıkıyordu. Bu nedenle MGTS, “Yatırımın Katılımı” (Investment’s Sonstituent) olarak adlandırılan ve eski şebekenin gelişkin teknolojilerle değiştirilmesinin finansmanı amacıyla vergi ilave edilmesine olanak veren yeni bir terim oluşturdu.

“SAS Faaliyet Tabanlı Maliyet Hesaplaması Çözümü, bize yeni iş süreçleri modeli geliştirme imkânı verdi. Her şeyin ötesinde bu geliştirme çalışmasını hızla yapmamızı sağladı.” diyen Oksimets, bireysel hizmetlere harcanan kaynakların yanı sıra kurumsal organizasyon ve altyapının analizinin de gerçekleştirildiğini belirtiyor.

MGTS, yalnızca üç ay sonra modeli oluşturup ilk yararlı ve Oksimets’in deyişiyle “çok değerli” sonuçların alınması mümkün oldu. Model, 1.500 aktivitenin tanımını ve 30’dan fazla maliyet hedefini içeriyor. Kaynak hedefler arasında 30 şube, 600 departman ve 20 bin çalışan ile servisler, şirketin organizasyon yapısı, şebeke elemanları gibi 30 binden fazla değer arasındaki bağlantılar bulunuyor.

“Model, şirketin işlerini analiz etmek, dahili problemlerimizi çözmek ve düzenleyici kurullara kapsamlı raporlar sunmak için gereksinim duyduğumuz sofistikasyona sahipti. Çözümü bu kadar kolay ayağa kaldırıp çalıştırmamızda, Deloitte’in bu alandaki becerisi kadar yazılımın gereksinim duyulan her şeyi desteklemesinin de etkisi büyüktü. Yazılım bize ayrıca modelin entegrasyonunu kontrol etmek için gereken analitik gücü de fazlasıyla sağladı.”

Oksimets, SAS’ın yazılımı yerine bir ERP yazılımı kullanmaları halinde, çözümün en erken bir yıl içinde geliştirilebileceğini, ERP yazılımında her bir işlemin sınıflandırılması nedeniyle bunun daha uzun bile sürebileceğine dikkat çekiyor. Bazen, bu bile imkânsız hale geliyor diyen Oksimets, buna neden olarak maliyetlerin dağıtımının ancak bütün iş süreçleri zinciri tamamlandığında ortaya çıkması olarak gösteriyor. Ayrıca, bir ERP sisteminde her hangi bir hata yapılması durumunda bunun bulunması için kolay bir yol önerilmiyor. Bu nedenle, beklenmedik sonuçların ortaya çıkmaması için sistemin sona erdirilmesi gerekiyor.

Oksimets, sistemin çalışmaya başlamasıyla birlikte bazı hizmetlerin kârlı olmadığını gördüklerini belirtiyor ve “Bazıları yalnızca zaman ve para kaybı idi. Bu nedenle nerede hissedarlarımız için değer yaratıp nerede yaratmadığımızı açıkça görmek önemli idi” diyor. Oksimets, SAS Faaliyet Tabanlı Maliyet Hesaplaması Çözümü’nün, büyüyen bir işletme, maliyet azaltma ve şirketin iş süreçlerinin yeniden organizasyonu sırasında gayet iyi sonuç vereceğine inanıyor. MGTS, şubelerdeki kullanıcılar için bir model önermeyi, verilerin alınması ve dönüştürülmesi, ayrıca şube düzeyinde karşılaştırmalı analizler yapılması için “SAS Enterprise Guide”ı kullanmayı planlıyor. Şirket, SAS Faaliyet Tabanlı Maliyet Hesaplaması Çözümü’nü daha da iyi kullanmak ve daha ileri bir noktaya ulaşmak için onu, finans raporlarının konsolidasyonu ve karar destek çözümlerinin yönetiminde kullanmak üzere SAS Finansal Yönetim Çözümü ile entegre etmek istiyor.